Sinds 1 januari 2026 geldt een vernieuwde regeling voor particulieren die een persoonlijke zekerheid verstrekken. De wetgever vond dat privépersonen beter beschermd dienden te worden tegen de soms verstrekkende gevolgen van een borgstelling. Daarom werd de vroegere regeling hervormd en werd het statuut van de consumentborg ingevoerd.

1.    Wie is een consumentenborg?

Een consumentborg is iemand die zich als particulier borg stelt en daarbij niet handelt in het kader van een beroepsactiviteit. Denk bijvoorbeeld aan ouders die zich borg stellen zodat hun dochter een hypothecaire lening kan verkrijgen voor de aankoop van haar eerste woning. De bank acht de kredietnemer voldoende solvabel, maar vraagt bijkomende zekerheid. Door zich borg te stellen, maken de ouders de lening mogelijk. Toch is voorzichtigheid geboden: wanneer de dochter haar lening niet meer afbetaalt, kan de bank zich tot de ouders wenden voor betaling.

Niet iedereen kan echter van deze beschermingsregeling genieten. Wanneer de hoofdschuldenaar een vennootschap is, geldt de regeling niet voor particulieren die een substantiële invloed uitoefenen op de besluitvorming van die vennootschap. Daarbij is niet het economisch voordeel doorslaggevend van de particulier, maar de mate van controle. Bestuurders en controlerende aandeelhouders kunnen zich dus niet beroepen op de bescherming van de consumentborg wanneer zij zich borg stellen voor schulden van hun eigen vennootschap. Een echtgenoot, partner of familielid dat zelf geen dergelijke invloed uitoefent, kan daarentegen wel onder de regeling vallen.

2.    Gewijzigde bescherming voor de borgsteller

Een belangrijke nieuwigheid is de uitgebreide informatieplicht van de schuldeiser. Vóór de borgstelling moet de schuldeiser de borgsteller duidelijk informeren over de omvang van de schuld, de gevolgen van de borgstelling en de risico's die eraan verbonden zijn. Ook nadien blijft die informatieplicht bestaan. De borgsteller moet op de hoogte worden gehouden van de evolutie van de schuld en moet worden geïnformeerd wanneer de schuldenaar zijn verplichtingen niet nakomt. Schendt de schuldeiser deze verplichtingen, dan kan hij aansprakelijk worden gesteld voor de schade die daardoor ontstaat.

Daarnaast biedt de nieuwe regeling bescherming tegen buitensporige borgstellingen. Een borgstelling moet in verhouding staan tot de financiële draagkracht van de borgsteller. Bij de beoordeling wordt gekeken naar diens inkomsten en vermogen op het ogenblik waarop de borgstelling wordt aangegaan. Indien blijkt dat de verbintenis kennelijk buiten verhouding stond tot zijn financiële mogelijkheden, kan de rechter de borgstelling verminderen tot een bedrag dat de borgsteller redelijkerwijze kon dragen. Het is wel aan de borgsteller om die wanverhouding aan te tonen.

Ook de grenzen van de borgstelling blijven behouden. Zo moet duidelijk worden vastgelegd voor welke schuld en tot welk maximumbedrag de borgsteller kan worden aangesproken. Bovendien worden de interesten en andere bijkomende kosten die van de borg kunnen worden gevorderd, beperkt tot maximaal 50% van de verschuldigde hoofdsom.

Tot slot verdwijnt een bekende formaliteit uit het oude systeem. Onder de vroegere wetgeving moest de borgsteller een uitgebreide handgeschreven formule opnemen. Die vormvereiste is niet langer nodig. Voortaan volstaat een afzonderlijk geschrift waaruit de toestemming van de borgsteller blijkt. Het document moet wel ondertekend zijn en het maximumbedrag van de verbintenis moet voluit worden vermeld.

3.    Besluit

De nieuwe regeling biedt dus een betere en meer eigentijdse bescherming voor particulieren die zich borg stellen. Dat neemt echter niet weg dat een borgstelling een belangrijke financiële verbintenis blijft. Wie zich borg stelt, kan nog steeds verplicht worden om de schuld van een ander te betalen. Het blijft daarom essentieel om vooraf goed na te denken over de risico's en de mogelijke gevolgen van zo'n engagement.

Eline Vanden Heede